Kamienne kurhany Sudowów w Czerwonym Dworze

Dojazd: Olecko-Cichy-Szwałk-Czerwony Dwór-Leśny Zakątek-w Leśnym Zakątku skręcić w prawo w kierunku na Boćwinkę; po około 4 km skręcić w prawo w pierwszą asfaltową drogę; samochód należy zostawić przy głównej drodze, ponieważ przejazd jest tylko dla A.L.P. (Administracja Lasów Państwowych); przejść pieszo około 200 m i tuż za rozlewiskiem po lewej stronie drogi, wejść do lasu (iść pierwszą wydeptaną ścieżką i przejść około 50 m).
W centrum Puszczy Boreckiej, w okolicach Czerwonego Dworu w 2001 roku odkryto cmentarzysko Sudowów (Jaćwingów), które skupia na swym terenie 51 kamiennych kurhanów (leżących blisko siebie). 17 spośród nich zostało już przebadanych przez archeologów. Kurhany są pogrupowane w dwa skupiska: południowo-wschodnie i północno-zachodnie. Początek ich powstania datowany jest na III wiek naszej ery. Chowano w nich spalone szczątki zmarłych. Archeolodzy ustalili, że w jednym kurhanie pochowanych było od jednej do 30. osób. W obrębie jednego kurhanu składano szczątki zmarłych wywodzących się najprawdopodobniej z jednego rodu. Osoby mniej ważne w społeczności chowano w płaskich grobach pomiędzy kurhanami. Szczątki zmarłych umieszczano w popielnicach – glinianych naczyniach.
W kurhanach znaleziono naczynia gliniane i przedmioty wykonane z brązu, żelaza oraz kolorowego szkła, w tym paciorki szklane i zapinkę. Odkryto także dymarki - być może w tych okolicach miała miejsce produkcja hutnicza.
Czerwony Dwór to pierwsze cmentarzysko z zachodniej części kultury sudowskiej odkryte i badane po II wojnie światowej. Odkryto tutaj również dwa płaskie bruki uznane pierwotnie za kurhany.
___________________________________________________________________________
Kultura sudowska obejmowała północno-wschodnią część Mazur oraz Suwalszczyznę. Istniała od końca II wieku naszej ery do około VII w.
Większość kurhanów zbudowana była z kamieni w postaci kopców o średnicy od 3,6 do 11 metrów; wysokość od 45 do 60 cm. Z zewnątrz ograniczone były wieńcem dookolnym zbudowanym z dużych otoczaków, a sam kopiec tworzyły 2-4 warstwy bezładnie rzuconych mniejszych kamieni.
Dymarka - dawny piec hutniczy, w którym przez redukcję tlenkowych rud żelaza za pomocą węgla drzewnego otrzymywano żelazo w postaci gąbczastej, zawierającej żużel.
W ciepłą sobotę 13 listopada 2010 r. kamienne kurhany w Puszczy Boreckiej oglądali: Cezary Lasota, Agnieszka Lasota i Andrzej Malinowski.